آخرین ستاره

 

 

 

 

حكومت سلمان 

 

مقدمه:

آن‌چه مسلم است پس از ماجرای سقیفه، عده‌ای از بزرگان و صحابه‌ی محترم پیامبر، از بیعت با غاصب حق امیرمؤمنان خودداری کردند و حكومت نامشروعی را كه دیگران به زور به دست آورده بودند، تأیید نکردند و در این مورد حكومت بر مردم را طبق فرموده‌ی صریح پیامبر از آن امیرالمؤمنین می‌دانستند.(1)

یكی از این افراد بزرگ، حضرت سلمان فارسی است كه پیوسته در زمان حیات پیامبر گرامی اسلام مطیع دستورات او و از ملازمان امیرالمؤمنین بود. وی پس از درگذشت پیامبر نیز همواره مطیع امیرالمؤمنین و از شیعیان او بود، به گونه‌ای كه هیچ گاه خواست و اراده‌ی خویش را بر خواست و اراده‌ی مولای خود علی‌ بن‌ ابی طالب -علیه السلام- مقدم نمی‌داشت. حتی در ماجراهای منجر به شهادت حضرت زهرا -سلام الله علیها- كه دشمنان برای گرفتن بیعت به در خانه‌ی حضرت زهرا آمده و به داخل خانه هجوم آورده بودند در كنار امیرالمؤمنین بود و با پایمردی و صبر فراوان و به دستور مولایش سكوت اختیار کرده بود.

حال با توجه به شدت دوستی وی با حضرت علی -علیه السلام- كه بر همگان آشكار است و نیز بغض و دشمنی او با دشمنان اهل بیت و غاصبان حق امیرالمؤمنین، این سؤال مطرح می‌شود:

" كه چرا وی در دوران حكومت عمربن خطاب، فرمانداری سرزمین مدائن را كه تحت سیطره‌ی حكومت خلیفه‌ی دوم بوده است پذیرفته و به رتق و فتق امور آن جا پرداخته است؟ آیا این موضوع تأییدی بر حکومت غاصبان حق امیرالمومنین نیست؟ و آیا نشان از دوستی و رضایت اصحاب پیامبر از یک دیگر ندارد؟ "

گرچه پاسخ های متعددی در این زمینه وجود دارد كه همگی آنها حاكی از این است كه سلمان تا آخر عمر با دشمنان علی بن ابی‌طالب -علیه السلام- دشمن بوده و هیچ گونه حقی را برای آن ها قائل نبوده است ولی برای روشن شدن پاسخ این سؤال، به بررسی چند نکته‌ی مهم می‌پردازیم :

الف: ایمان سلمان به امیر المومنین -علیه السلام-

با توجه به سابقه‌ی ایمان و محبتی كه در دل سلمان نسبت به امیرالمؤمنین وجود دارد و هم چنین اطاعت و فرمانبرداری كه از آن بزرگوار دارد، حتمًا این امر به دستور امیرالمؤمنین علی بن ابی‌طالب -علیه السلام- بوده و بعید است كه او در این زمینه از امیر المؤمنین پیشی بگیرد. همان طور كه در تمام مراحل زندگی خویش امیرالمؤمنین را امام و مولای خود دانسته و از او پیشی نگرفته است . به راستی كه ایمانِ سلمان و سابقه‌ی اطاعت او از امیرالمؤمنین كفایت می‌كند كه این امر به اذن امیرالمؤمنین باشد نه به خواست خود و یا رضایت از دشمنان اهل بیت. تجلیل ائمه‌ی هدی از سلمان و تأییدات مکرم امیرالمؤمنین نسبت به او پس از پذیرش امارت مدائن (ازجمله انجام مراسم کفن و دفن او به دست مبارک امیرالمؤمنین)(2) گواهی بر این مدعا است .

ب: قبول پست حكومتی دلیل بر حقانیت و تأیید حكومت نیست

هم چنین داشتن پست حكومتی به هیچ وجه دلیلی بر تأیید حكومت نیست. شاهد بر این ادعا ماجرای حضرت یوسف -علیه السلام- است كه از پادشاه زمان خویش درخواست می‌كند تا او را بر گنج ها و اموال حكومت مسلط کند. که در حقیقت پست و جایگاهی را در حکومت فرعون طلب می کرده است، در حالی كه او پیامبر خدا است و به هیچ وجه حكومت پادشاه مصر و آیین کافرانه‌ی او را تأیید نمی‌کند. در قرآن كریم در سوره یوسف می‌خوانیم:

" قالَ اجْعَلْنی عَلی خَزائِنِ الْأرْضِ . . . " (3)

به این ترتیب حضرت یوسف، صاحب یك پست حكومتی در حكومت شخصی مشرك می‌شود كه با توجه به این که او پیامبر خداست، به یقین از جانب خداوند به این کار مأمور شده است. اگر بپذیریم كه قبول این منصب همان تأیید حكومت مشركین است پس خدای متعال حكومت ظالم مشركی را به این وسیله تأیید کرده و ظلم کرده است. اما خدا هرگز ظلم و ستم نمی‌كند و این امر با آیات قرآن متناقض است. پس باید بپذیریم با اینکه خدا هرگز حکومت فرعون را تأیید نکرده اما حضرت یوسف رامامور به قبول پست حکومتی در حکومت ستم کاران کرده است. بنابراین قبول منصب و مقام در هر حكومتی دلیل بر تأیید آن حكومت نخواهد بود. در این جا نیز می‌توان به نمونه‌ی دیگری اشاره كرد. در زمان امام موسی كاظم -علیه السلام- رئیس وزرای هارون الرشید، یار وفادار امام، علی‌بن ‌یقطین بود كه در دربار عباسیان، یكی از پست های مهم دولتی را بر عهده داشت. در عین حال یكی از شیعیان مخلص و وفادار امام بود كه در انجام فرامین او به هیچ وجه سهل انگاری نداشت و هر چه را كه امام، به او دستور می‌داد، اجرا می‌کرد. او همیشه پناهگاه شیعیان و یار و مددكار آنان بود. به گونه ای که حتی به هنگام استعفای وی از منصب حكومت، امام -علیه السلام- مانع او شدند. او در نامه‌ای که خطاب به امامش نوشته بود، چنین آورده است:

" . . .حوصله‌ام از كارهای سلطان تنگ شده است، خدا مرا فدای تو گرداند، اگر اجازه دهی از این كار كناره می‌گیرم.

" اما امام در پاسخ او نوشت:

"اجازه نمی‌دهم از كارت كناره گیری كنی، از خدا بپرهیز" (4)

ج: گره‌گشایی از مشكلات مؤمنین

گره‌گشایی و رفع حاجت مؤمنین وظیفه‌ای است كه خدای بزرگ بر گردن همه‌ی مؤمنین قرار داده است . مؤمن در حد امكان، باید در رفع مشكلات برادر مؤمنش بكوشد. از امام صادق -علیه السلام- روایت شده است كه رسول خدا -صلی الله علیه و آله- فرمودند:

" هر كس به مومنی كمك كند خدای عز و جل هفتاد و سه گرفتاری را از او رفع می‌كند. یكی در دنیا و هفتاد و دو گرفتاری هنگام گرفتاری بزرگ ( قیامت ) و فرمود: آن جا هر كس به خود مشغول است."(5)

بنابراین مؤمنین باید در جهت برآوردن حاجات یك دیگر تلاش کرده و از این طریق رضای خدا را كسب كنند. یكی از راه های برآوردن حوائج مؤمنین نیز از طریق قرار گرفتن در مجرای حكومت اشخاص ظالم است، تا به این وسیله بتوانند از ظلم نسبت به مؤمنین جلوگیری کرده و مشكلی از مشكلات آنان را حل كنند. در ماجرای حضرت یوسف نیز می‌بینیم كه قرار گرفتن او در دستگاه خلافت پادشاه، ثمره‌ی بسیار مهمی برای مؤمنین و بندگان خداوند داشته است، و آن این كه بیت المال را به طور عادلانه بین مردم تقسیم کرده و به این طریق از ظلم پادشاه بر بندگان خداوند جلوگیری می کند. در آیه‌ی قرآن نیز از زبان حضرت یوسف می‌خوانیم:

" . . . إنّی حَفیظٌ عَلیمٌ " (6)

یعنی این كه من دانا به همه زبان ها بوده و حافظ اموال بیت المال خواهم بود. در جریان قرار گرفتن علی بن یقطین در دستگاه حکومت هارون الرشید نیز، این امر برقرار بوده و ایشان پیوسته از جان و مال شیعیان محافظت کرده است. از این روست كه می‌بینیم امام كاظم -علیه السلام- در پاسخ نامه‌ی او كه درخواست استعفا کرده بود می‌نویسند:

" برای تو جایز نمی‌دانم از دستگاه خلافت بیرون بروی. زیرا برای خدا در دربار ستمكاران كسانی هستند كه به سبب ایشان بلا از دوستانش دور می‌شود و ایشان توسط خدا از آتش دوزخ نجات می‌یابند. پس از عذاب خدا بپرهیز و با برادران خود نیكی كن. " (7)

این موضوع زمانی اهمیت بیشتری می‌یابد که در تاریخ، تبعیض شدید میان عرب و عجم را در دستگاه خلافت عمر بن خطاب می‌یابیم. در چنین شرایطی است که حضور سلمان در این منصب، می‌توانسته است تا حد زیادی از این تبعیض‌ها بکاهد و قلوب ایرانیان را به اسلام واقعی معطوف کند.

نکته‌ی دیگر آن که ایران و شام ، دو سرزمینی است که تقریبا به طور هم زمان توسط لشگریان خلافت فتح شده، اما اسلام در این مناطق، با دو تفکر متفاوت عرضه شده است. اسلامی که به شام رفته، توسط معاویه و به نفع دستگاه خلافت غاصب رواج یافته و اسلامی که به ایران آمده، توسط دو یار نزدیک امیرالمؤمنین، حذیفه و سلمان به مردم معرفی شده است . مقایسه‌ی رفتار این دو گروه از مردم (یعنی ایرانیان و شامیان) با اهل بیت عصمت وطهارت ، می‌تواند تأیید دیگری بر صحت تصمیم آن بزرگوار و نشان دهنده‌ی بینش عمیق او باشد .

۱ - به الغدیر علامه امینی رجوع شود.

۲ - بحارالانوار ج22 ص368

۳ - سوره یوسف

۴- قرب الاسناد ص 126

۵- اصول کافی ج 3 ص 302 باب گشودن گرفتاری مومن

۶ - سوره‌ی یوسف

۷ - قرب الاسناد ص 126

 

 

۸ شوال سالروز تخریب قبور مطهر ائمه بقیع بدست

 وهابی های جنایتکار تسلیت باد

 

 

 

نوشته شده توسط ققنوس در جمعه بیست و هفتم مهر 1386 ساعت 11:55 قبل از ظهر موضوع دلایل حکومت سلمان | لینک ثابت